Orta oyunu bir açık alan oyunudur, mevsimine göre kapalı yerlerde de oynanmıştır. Erkek seyircilerin bulunduğu bölüme “mevki”, kadın seyircilerin bulunduğu bölüme “kafes" denir. Palanga denen orta oyunu alanı daire ya da elips biçiminde olur, izleyiciler bu alanın çevresinde sıralanırdı.
*Seyircilerin çevrelediği boş, meydanlık bir alanda oynandığı için bu ismi almıştır. *Oyunun oynandığı yuvarlak ya da oval alana palanga denir. *Oyunun dekoru; yenidünya denilen bezsiz paravandan ve dükkân denilen iki katlı kafesten oluşur.
Mukaddime (Giriş): Zurnacı, Pişekâr havası çalar. Pişekâr çıkar ve izleyiciyi selâmladıktan sonra zurnacıyla konuşur. Bu konuşmada, oynanacak oyunun adı bildirilir.
b) Muhâvere: Karagöz ile Hacivat arasındaki karşılıklı konuşmaların yer aldığı bölümdür. Karagöz, bu bölümde Hacivat'ın söylediklerini sürekli yanlış anlar. c) Fasıl: Oyunun asıl bölümüdür, oyuna burada işlenen konuya göre isim verilir.
*Oyunun dekoru; yenidünya denilen bezsiz paravandan ve dükkân denilen iki katlı kafesten oluşur. *Yenidünya ev olarak, dükkân da iş yeri olarak kullanılır. *Dükkânda bir tezgâh, birkaç hasır iskemle bulunur. *Orta oyununun da yazılı bir metni yoktur.
Kelime Anlamı: Fasıl kelimesi, bir hikaye, şarkı veya performansın bölümlerinden her birini ifade eder. Özellikle müzikte birkaç parçanın ardışık olarak çalındığı veya söylendiği bölümleri tanımlamak için kullanılır.
Oyunun bölümleri Klasik bir orta oyunu, Karagöz oyunundakine benzer biçimde giriş (mukaddime), karşılıklı konuşma (muhavere), fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur.
Fasıl (Oyun): Oyunun asıl bölümü, belli bir olayın canlandırıldığı fasıl bölümüdür. Orta oyunu fasılları genellikle iki paralel olay dizisinde gelişir.
Bir gölge oyunu olan Karagöz ve Hacivat ile benzerlik taşıyan Ortaoyunu'nda, oyunun komik tipi Kavuklu (Aptal Uşak) iken Pişekar (Efendi), Karagöz ve Hacivat oyunundaki Hacivat karakterinin karşılığıdır ve aynı zamanda oyunun anlatıcısı işlevini görür.
Yapısal olarak yeni bir biçime bürünen oyun; Öndeyiş (Mukaddime-Prolog), Muhavere (Söyleşi-Diyalog), Oyun (Fasıl), Bitiş (Final-Epilog) olarak dört bölümden oluşur. Her bölüm kendi içinde bir bütün oluşturur. Oyunun konusuna uygun diyaloglar geliştirilir. Yeni ve değişik tipler yaratılır.
Mukaddime bir kitabın asıl metninden önceki yazısı, önsözü anlamına gelir. Klasik kaynaklarda "mukaddimetu'l-kitâb" ve "mukaddimetu'l-ilim" olarak ikiye ayrılır. Birincisi kitaba bir giriş, ikincisi ise eserin ait olduğu ilim dalı ile ilgili temel bilgilerin verilmesini amaçlar.